Diakenen

In de structuur van de plaatselijke gemeente vermeldt Paulus de diakenen niet rechtstreeks.
Gezien onderstaande profielschets kan aangenomen worden dat hij hen plaatst onder het hoofdstuk ‘hulpverleningen’.

Woordverklaring ‘diakenen’.

‘Diaken’ is de vertaling van ‘diakonos’.

‘Diakonos’ is te vinden in 28 Bijbelverzen en wordt slechts 3 keer vertaald door ‘diakenen’, twee keer in 1 Timotheüs (zie profielschets verder) en nog één keer in Filippenzen 1:1:

Paulus en Timotheüs, dienstknechten van Christus Jezus, aan al de heiligen in Christus Jezus, die te Filippi zijn, tezamen met hun opzieners en diakenen; …

‘Diakonos’ wordt door de OLB vertaald als:

  • iemand die de bevelen van een ander uitvoert, in het bijzonder van een meester;
  • een knecht, een dienaar, een bediende
  • de dienaar van een koning
  • een diaken, een ambt verleend door de gemeente
  • een kelner, die voedsel en drank opdient

Volgens het Grieks/NL woordenboek:

  • dienaar, dienares
  • helper, bode
  • (woordgebruik in het N.T.) diaken

Enkele Bijbelverzen waarin ‘diakonos’ voorkomt:

Maar wie onder u groot wil worden, zal uw dienaar zijn.   (Mattheüs 20:26)

Toen zei de koning tot de bedienden: Bindt hem aan handen en voeten en werpt hem uit in de buitenste duisternis; daar zal het geween zijn en het tandengeknars.   (Mattheüs 22:13)

Zijn moeder (Maria, op de bruiloft in Kana) zei tot hen, die bedienden: Wat Hij (Jezus) u ook zegt, doet dat!   (Johannes 2:5)

Indien iemand Mij wil dienen, hij volge Mij, en waar Ik ben, daar zal ook mijn dienaar zijn. Indien iemand Mij dienen wil, de Vader zal hem eren.   (Johannes 12:26)

Ik bedoel namelijk, dat Christus ter wille van de waarachtigheid van God een dienaar van besnedenen geweest is, …   (Romeinen 15:8)
(Zoals Jezus van Zichzelf zei in Markus 10:45: Want ook de Zoon des mensen is niet gekomen om Zich te laten dienen, maar om te dienen en zijn leven te geven als losprijs voor velen.)

Ik beveel Febe, onze zuster, tevens dienares van de gemeente te Kenchreae, bij u aan,   (Romeinen 16:1)

In de vertaling van de OLB wordt ‘diakonos’ vooral gezien als dienstbaar zijn vanuit een opdracht of een bevel.
Uit de Bijbelteksten blijkt dat dit niet altijd het geval is en dat een ‘diakonos’ gewoon iemand is die de ander dient, zoals ook op te maken is uit de vertaling door het Grieks/NL woordenboek.

Dienen is de opdracht voor iedereen die behoort tot het lichaam van Jezus Christus, zoals Paulus schrijft:

Nu heeft God echter de leden, elk in het bijzonder, hun plaats in het lichaam aangewezen, zoals Hij heeft gewild.   (1 Corinthiërs 12:18)

… opdat er geen verdeeldheid in het lichaam zou zijn, maar de leden gelijkelijk voor elkander zouden zorgen.   (1 Corinthiërs 12:25)

Dit ‘voor elkaar zorgen’, wil zeggen dat een discipel van Jezus Christus zich dienstbaar opstelt in de gemeente en bereid is om op elk moment een dienaar/dienares te zijn.
Een aantal voorbeelden hiervan zijn o.a. te vinden in de studie over de genadegaven/geschenken uit vriendelijkheid uit Romeinen 12.

De diaken.

Iedere discipel van Jezus Christus behoort in het leven de ander vrijwillig  te dienen, vanuit de liefde van God die in zijn/haar hart is uitgestort.

Maar in de gemeente kunnen mensen ook een opdracht krijgen om dienstbaar te zijn aan de gemeente in zijn geheel.
Om het onderscheid te maken dat dit dienen gebeurt in opdracht van de oudsten, worden deze personen in het Nieuwe Testament ‘diakenen’ genoemd.

Profielschets van een diaken.

Zoals Paulus aan Timotheüs een profielschets voor de oudsten geeft, zo doet hij dat ook voor de diakenen.

Evenzo moeten de diakenen waardig zijn,

niet met twee tongen sprekende, niet verzot op veel wijn, niet op winstbejag uit,

maar het geheimenis van het geloof bewarend in een rein geweten.

Laten ook dezen eerst op de proef gesteld worden,

om daarna, als zij onberispelijk blijken, hun dienst te vervullen.

Evenzo moeten de vrouwen zijn: waardig, geen kwaadspreeksters, nuchter, betrouwbaar in alles.
(de NBG51 vertaalt met hun vrouwen, maar hun is in de tekst toegevoegd)

Diakenen moeten mannen van één vrouw zijn, hun kinderen en hun eigen huis goed bestieren.

Want zij, die hun dienst goed hebben vervuld, verwerven zich een ereplaats

en veel vrijmoedigheid om te spreken door het geloof in Christus Jezus.   (1 Timotheüs 3:8-13)

Door de profielschets voor de diakenen te beginnen met ‘evenzo’ koppelt Paulus deze aan de profielschets van de oudsten.
In een aantal punten komen beiden profielschetsen overeen, al legt hij enkele andere accenten voor de diakenen.

De profielschets nader bekeken.

- Zoals de oudsten onbesproken en onberispelijk moeten zijn, zo ook de diakenen, al voegt Paulus er aan toe dat de diakenen eerst op de proef gesteld moeten worden.
Dat hij schrijft ‘laat ook dezen eerst op de proef gesteld worden’ doet vermoeden dat ook de mannen die als oudsten in aanmerking komen, eerst op de proef gesteld moeten worden voordat ze aangesteld worden.

- Ook voor de diakenen is het belangrijk dat ze: het geheimenis van het geloof bewaren in een rein geweten en hun kinderen en hun eigen huis goed besturen.

- Hier noemt Paulus ook de vrouwen, wat doet vermoeden dat hij een diaken samen met zijn vrouw als echtpaar ziet functioneren in de gemeente.

- Ook diakenen moeten mannen van één vrouw zijn. Voor verdere uitleg zie de studie over de oudsten.

- Diakenen, die hun dienst goed hebben vervuld, verwerven zich een ereplaats en veel vrijmoedigheid om te spreken door het geloof in Christus Jezus.
Dit schijnt er op te wijzen dat diakenen door hun dienstverlening dichter bij de mensen staan dan de oudsten. Hierdoor zullen zij meer openheid vinden en vrijmoediger over het evangelie kunnen spreken.
Denk bijvoorbeeld aan Stéfanus en Filippus, twee van de zeven die als diakenen aangesteld werden.

En Stéfanus, vol van genade en kracht, deed wonderen en grote tekenen onder het volk.   (Handelingen 6:8)

… en gekomen in het huis van Filippus, de evangelist, die behoorde tot de zeven, bleven wij bij hem.   (Handelingen 21:8)

Aanstelling van de diakenen.

In het Nieuwe Testament worden geen diakenen bij naam genoemd.
In het boek Handelingen wordt wel over de aanstelling van zeven mannen gesproken, die als diakenen beschouwd kunnen worden.

En toen in die dagen de discipelen talrijker werden, ontstond er gemor bij de Grieks sprekenden tegen de Hebreeën, omdat hun weduwen bij de dagelijkse verzorging verwaarloosd werden.

En de twaalven (de apostelen) riepen de menigte van de discipelen bijeen en zeiden: Het bevredigt niet, dat wij met veronachtzaming van het woord van God de tafels bedienen.

Ziet dan uit, broeders, naar zeven mannen onder u, die goed bekend staan, vol van Geest en wijsheid, opdat wij hen voor deze taak aanstellen;

maar wij zullen ons houden aan het gebed en de bediening van het woord.

En dit voorstel vond bijval bij de gehele menigte, en zij kozen Stéfanus, een man vol van geloof en Heilige Geest, Filippus, Prochorus, Nikanor, Timon, Parmenas en Nikolaus, een Jodengenoot uit Antiochië;

hen stelden zij voor de apostelen, die, na gebeden te hebben, hun de handen oplegden.   (Handelingen 6:1-6)

Wat is de situatie?

  • De gemeente in Jeruzalem was sterk gegroeid.
  • Hierdoor groeiden de praktische taken de apostelen boven het hoofd.
  • Omdat dezen zich willen concentreren op hun opdracht, gebed en bediening van het woord, riepen ze de gemeente samen.
  • Ze vroegen de gemeente zeven mannen te kiezen, die goed bekend stonden en vol waren van geest en wijsheid.
  • De mannen die door de gemeente voorgedragen waren werden door de apostelen onder handoplegging bevestigd in hun opdracht. Hierdoor kunnen zij gezien worden als diakenen, al staat dit laatste niet vermeld.

Wat is hieruit te leren?

Diakenen worden aangesteld voor een praktische taak.
Omdat de aandacht van de apostelen voor de geestelijke gezondheid van de gemeente ging lijden onder de praktische taken die van hen gevraagd werden, droegen zij die aan anderen over.

Zij worden voorgedragen door de gemeente.
De apostelen gaan niet zelf op zoek naar wie God een plaats in de gemeente aanwijst voor de taak om voor de weduwen te zorgen.
Zij vragen ook niet wie zich kandidaat wil stellen voor deze taak.
Zij vragen de gemeente geschikte kandidaten voor te dragen.
De bovengenoemde profielschets van Paulus is daarbij een goede hulp.

Dit heeft verschillende voordelen:

  • het is gezond om de gemeenteleden verantwoordelijkheid te gegeven
  • zij zullen elkaar doorgaans persoonlijk beter kennen dan zij die de gemeente leiden
  • zij zullen het gezag van de personen die ze zelf voorgedragen hebben gemakkelijker aanvaarden.

Zij oefenen hun taak uit onder autoriteit.
Al werden ze door de gemeente voorgedragen, het zijn de apostelen die in die tijd leiding gaven aan de gemeente, die de diakenen aanstellen. Hierbij dragen zij een deel van hun verantwoordelijkheden op hen over.
Om misverstanden te voorkomen, is het verstandig om de opdracht die aan een diaken gegeven wordt duidelijk te omschrijven, zowel de specifieke taak, als de duur ervan.

Het bestuur van de gemeente.
Handelingen 6 gaat over het leven van de eerste gemeente die ontstaat na de uitstorting van de Heilige Geest. Op dat moment lijken de apostelen de bestuurders van de gemeente te zijn, die in een eerste stap een praktische taak overdragen aan anderen.
Blijkbaar werd de organisatie van de gemeente meer en meer opgesplitst, want later schrijft Paulus in 1 Corinthiërs 12:28 dat hij de apostelen, profeten en leraars ziet als de geestelijke leiders, om vervolgens richtlijnen te geven voor de praktische organisatie van de gemeente.

 

Deze studie downloaden in PDF:
Diakenen.