Vergeven – woordstudie

In deze studie wordt de betekenis van het Griekse werkwoord ‘aphiemi’ nagegaan.
In de Bijbel wordt dit o.a. vertaald met: vergeven.

Dit Griekse werkwoord komt in 133 Bijbelteksten voor en wordt in de NBG51 ongeveer slechts 1 keer op 4 vertaald door vergeven en dan steeds in de context van zonde en schuld.
Waarschijnlijk heeft dit begrip daardoor een beladen inhoud gekregen en hebben veel mensen grote moeite met vergeven.

Vergeven geeft vaak de indruk dat men iemands misstap, of de verschrikkelijke dingen die in het verleden gebeurd zijn, niet kwalijk moet nemen.

Bijbels vergeven vlakt deze gebeurtenissen echter niet uit, maar wil mensen vrijmaken van het verleden en hen richten op het heden en de toekomst.

Daarom deze studie, in de hoop dat door een beter begrip van ‘aphiemi’, vergeven makkelijker hanteerbaar wordt en mensen de vrijheid in Jezus Christus gaan ervaren, zoals God die bedoeld heeft.

Dit is enkel een woordstudie die niet ingaat op emotionele kwesties als het gaat om relatie tussen mensen.

Woordstudie:

Volgens de OLB is ‘aphiemi’ een samentrekking van twee woorden:

  • apo: een voorvoegsel met de betekenis van scheiding, van afstand en in tijd.
  • hieme: te vertalen als zenden, weggaan

‘Aphiemi’ wordt dan ook door de OLB vertaald als:

  • wegzenden, verzoeken heen te gaan, opgeven, laten gaan, een schuld niet innen, vergeven
  • toestaan, laten, niet hinderen
  • vertrekken, weggaan (om ergens anders heen te gaan, om van iemand weg te gaan)

Het Grieks/Nederlands woordenboek vertaalt met:

  • wegzenden, laten gaan, verstoten
  • wegjagen, wegslingeren
  • vrijlaten, vrijspreken, bevrijden van
  • vergeven, kwijtschelden
  • loslaten, zich van iets bevrijden, wegvaren

Merk op: dat vergeven in de vertaling via de OLB slechts een ondergeschikte plaats inneemt.
In het woordenboek wordt vergeven pas op de vierde plaats genoemd.

‘Aphiemi’ wordt in de NBG’51 dan ook 3 keer op 4 vertaald met woorden als wegzenden, laten gaan of loslaten, met de achterliggende gedachte van scheiding in afstand en tijd (zie samenstelling van ‘aphiemi’ bovenaan de bladzijde).

‘Aphiemi’ in de Bijbelvertaling:

Enkele Bijbelteksten die een andere kijk geven op vergeven en die de eigenlijke strekking van ‘aphiemi’ beter weergeven.
‘Aphiemi’ is hierbij steeds in ‘vet’ weergegeven.

Mattheüs 3:15
Jezus vraagt aan Johannes de Doper om Hem te dopen in de Jordaan en Johannes weigert.

Jezus echter antwoordde en zei tot hem: Laat Mij thans geworden, want aldus betaamt het ons alle gerechtigheid te vervullen. Toen liet hij Hem geworden.

Hier had eventueel vertaald kunnen worden met vergeven, in de zin van: Johannes, vergeef me dat ik jou die vraag stel en doop mij nu maar. Toen vergaf hij Hem en hij doopte Jezus.

Maar wat Jezus aan Johannes vraagt is, om de vraag die Hij aan hem gesteld heeft los te laten.
Als Jezus vraagt om gedoopt te worden, is het niet aan Johannes om daar commentaar op te leveren en te proberen Hem daarvan te weerhouden.

Mattheüs 15:14

Laat hen gaan, blinden zijn zij, die blinden leiden.

De discipelen kwamen Jezus vertellen dat de Farizeeën aanstoot aan zijn woorden namen.
Het antwoord dat Jezus hierop aan zijn discipelen geeft, had vertaald kunnen worden met: Vergeef hen, blinden zijn zij, die blinden leiden.

Zoals het nu vertaald is, is het duidelijker wat Jezus bedoelt, namelijk: Laat het los dat de Farizeeën aanstoot aan Mij nemen. Ze kunnen mijn woorden niet begrijpen. Zij zijn blind.

Mattheüs 4:22

Zij lieten dan terstond het schip en hun vader achter en volgden Hem.

Jezus roept Jacobus en Johannes om Hem te volgen en zij richtten zich onmiddellijk op hun nieuwe toekomst. Zij laten los waar ze mee bezig waren, inclusief hun familie.

Mattheüs 19:27
In de uitspraak van Petrus is het weer anders vertaald.

Daarop antwoordde Petrus en zei tot Hem: Zie, wij hebben alles prijsgegeven (alles losgelaten) en zijn U gevolgd; wat zal dan ons deel zijn?

Mattheüs 8:15
De schoonmoeder van Petrus lag met koorts te bed:

En Hij (Jezus) vatte haar hand en de koorts verliet haar, en zij stond op en diende Hem.

Mattheüs 13:30
Een landeigenaar heeft koren gezaaid en een vijand zaait er onkruid tussen.
De arbeiders willen het onkruid van tussen het koren uittrekken.
Omdat ze dan ook het koren zouden beschadigen zegt de landeigenaar:

Laat beide samen opgroeien tot de oogst. En in de oogsttijd zal ik tot de maaiers zeggen: Haalt eerst het onkruid bijeen en bindt het in bossen om het te verbranden, maar brengt het koren bijeen in mijn schuur.

Anders gezegd: Laat jullie verlangen om het onkruid uit te trekken los, zodat beide samen opgroeien tot de oogst.

Lukas 17:35
Een uitspraak van Jezus over de wederkomst, waarin het begrip vergeven, zoals dat algemeen begrepen wordt, moeilijk terug te vinden is.

Twee vrouwen zullen samen bezig zijn met malen, de ene zal aangenomen, de andere achtergelaten worden.

Terwijl twee vrouwen samen arbeiden, komt er een scheiding tussen hen, omdat één plots verdwijnt. De tweede vrouw wordt achtergelaten, waarbij het idee van vergeven moeilijk in te vullen is, gezien het loslaten hier eerder een oordeel inhoudt.

Johannes 4:1/3

Toen nu de Here vernam, dat de Farizeeën gehoord hadden, dat Jezus meer discipelen maakte en doopte dan Johannes, … verliet Jezus Judea en vertrok weer naar Galilea.

Jezus was in zijn gedachten niet bezig met wat Hij in Judea had moeten doen, opdat ze Hem beter zouden begrijpen.
Hij liet Zijn bediening in Judea voorlopig los (rusten) en concentreerde Zich weer op Galilea.

Johannes 4:28
Een duidelijk voorbeeld van wat vergeven eigenlijk betekent.
Het gesprek van Jezus met een Samaritaanse vrouw die naar de bron kwam om water te putten.
Toen ze begreep wie Jezus was, vergat ze waarvoor ze naar de bron gekomen was.

De vrouw dan liet haar kruik staan, en ging naar de stad en zei tot de mensen: …

Johannes 11:48
De Farizeeën beraadslagen om Jezus te doden. Zij waren bezorgd dat iedereen in Hem zou geloven en kwamen tot de conclusie:

Als wij Hem zo laten geworden, zullen allen in Hem geloven en de Romeinen zullen komen en ons zowel onze plaats als ons volk ontnemen.

De Farizeeën zeggen zoiets als: Als wij Hem loslaten, Hem vrij zijn gang laten gaan, zullen allen in Hem geloven.

1 Corinthiërs 7:13
Paulus, over het huwelijk met een ongelovige:

En een vrouw moet, als zij een ongelovige man heeft, en deze erin bewilligt met haar samen te wonen, die man niet verstoten.

De vrouw moet haar man niet loslaten, bij hem weggaan, omwille van zijn ongeloof. Zij moet zijn ongeloof niet als een reden zien om hun huwelijksrelatie te verbreken, maar eerder het feit loslaten dat hij niet gelovig is.

Johannes 14:18
Jezus belooft de komst van de Heilige Geest.

Ik zal u niet als wezen achterlaten. Ik kom tot u.

Openbaring 2:4
In de brieven aan de zeven gemeenten worden de Efeziërs verweten dat zij hun eerste liefde hebben losgelaten, er afstand van genomen hebben.

Maar Ik heb tegen u, dat gij uw eerste liefde verzaakt hebt.

Mattheüs 4:11
In de woestijn lukt het de duivel niet om Jezus te verleiden tot ongehoorzaamheid aan Zijn Vader.

Toen liet de duivel Hem met rust en zie, engelen kwamen en dienden Hem.

Het is moeilijk aan te nemen dat de duivel Jezus vergeeft, omdat Hij niet ingaat op zijn voorstellen. Hij dringt echter niet verder aan. Hij laat zijn pogingen om Jezus te verleiden voorlopig los (rusten) en gaat weg.

Hebreeën 2:8
God heeft alles onderworpen aan Jezus en, bij wijze van spreken, daarbij niets laten liggen, of over het hoofd gezien.

… alle dingen hebt Gij onder zijn voeten onderworpen. Want bij dit: alle dingen hem onderworpen, heeft Hij niets uitgezonderd, dat hem niet onderworpen zou zijn.

Mattheüs 18:27
In de gelijkenis van de slaaf die zijn heer 10.000 talenten schuldig is en niet kan terugbetalen, wordt het begrip vergeven duidelijk weergegeven.

De heer van die slaaf kreeg medelijden met hem en hij liet hem vrij en schold hem de schuld kwijt.

De heer vergeeft de slaaf niet, maar laat hem vrij, omdat hij hem de schuld (letterlijk: de lening) ‘vergeeft’.
Anders gezegd: De eis loslaat dat de slaaf de schuld moet terugbetalen.

Wat is vergeven?

Van de 133 teksten zouden er een 100 teksten opgenomen kunnen worden in bovenstaande overzicht, waarbij ‘aphiemi’ niet vertaald wordt door vergeven.

Uit de teksten die hier aangehaald zijn is het duidelijk dat ‘aphiemi’ een algemeen begrip is, dat doorgaans betekent dat men:

  • iets los laat (een gebeurtenis of een uitspraak)
  • waardoor mensen in de vrijheid worden gesteld.  (de persoon die ‘vergeven’ wordt en/of de persoon die ‘vergeeft’)

‘Aphiemi’ is een woord dat in veel situaties wordt gebruikt.
Als het gaat om de relatie tussen twee mensen, heeft het meestal geen rechtstreekse betrekking op een persoon, maar op datgene wat de relatie wel ingrijpend beïnvloedt.
In die relatie, zegt ‘aphiemi’ alleen iets over de houding van de persoon die vergeeft, namelijk dat hij letterlijk het verleden loslaat, er afstand van neemt en er niet verder mee bezig is.

De laatste tekst uit Mattheüs 18:27, die hierboven vermeld wordt, geeft hiervan een prachtige illustratie en wordt dan ook verder besproken in de studie ‘Vergeven – basisprincipes’.

De heer scheldt de schuld van de slaaf kwijt.
De heer eist niet langer dat de slaaf de enorme schuld uit het verleden inlost.

De heer laat de schuld uit het verleden los.
In de plaats hiervan komt vrijheid in het heden:

  • vrijheid voor de heer, die niet langer in een kramp leeft, omdat de slaaf de enorme schuld uit het verleden niet kan afbetalen
  • vrijheid voor de slaaf, die niet langer geknecht is, omdat zijn verleden hem achtervolgt.

Wordt vervolgd in de studie: Vergeven in de praktijk.

 

Deze studie downloaden in PDF:
Vergeven – woordstudie.